İtiraf etmeliyiz ki Dünya’nın saatte yaklaşık bin mil (1600 km) hızla döndüğü gerçeğini oturduğumuz yerden düşünmek biraz zor. Bize göre sanki Dünya değil de Güneş ve gökyüzündeki diğer tüm yıldızlar hareket ediyormuş gibi görünüyor.

Mesele şu ki hepimiz dünyayla hareket ediyoruz ve tek bildiğimiz, saatte kabaca bin mil hızla dönen bir dünya. Hızı değiştiğinde hareketini hissedebiliriz ancak hızı şimdiye kadar hiç değişmedi.

ARABA ANAJOLİSİ

Örneğin binmiş olduğumuz bir arabanın hareket ettiğini fark etmezsek arabanın koltuğunda sabit oturduğumuzu hissederiz. Belki ufak titreşimlerle de arabanın harekette olduğunu anlayabiliriz. Ancak araba aniden yavaşladığında ya da hızlandığında hareket değişikliklerini net bir şekilde fark ederiz.

Sabit hızda hareket ettiğimizde, genellikle hareket hissetmeyiz. Bu, fiziğin en temel kurallarından biridir.

PARAŞÜT ANALOJİSİ

Paraşütle atlayanlar bunu uçaktan atladıktan sonra fark ederler. Ancak sonunda en hızlı şekilde terminal hızınıza ulaşırlar ve bu, sabit bir hızdır. Eğer bu hızdayken gözlerinizi kapatırsanız gerçekte düştüğünüz hakkında hiçbir fikriniz olmaz. Bu nedenle saatte bin mil hızla dönen veya hatta güneşin saatte 67.000 mil (107 km) hızla yörüngesinde dönen dünya için de aynısı geçerlidir. Bu hızın farkında değiliz çünkü hep o hızda hareket ediyoruz. Dünya’nın dönüş hızı artmaya başlasaydı, tüm bu zaman boyunca hareket ettiğimizin farkına varırdık.

Photo by Pixabay on Pexels.com

Şimdi araba benzetmemize ve hatta paraşütle atlama benzetmemize geri dönelim. Hareket ettiğimizi açıkça görebileceğimiz bir yol var. Açılır tavanı veya pencereyi açıp başımızı dışarı uzatırsak ve geçen havayı hissedebiliriz. Bu yüzden de dünya dönerken havanın saatte bin mil hızla geçtiğini nasıl hissedemediğimizi merak edebiliriz.

KAFAMIZI ATMOSFERİN DIŞINA ÇIKARMAK

Dünya atmosferinin aslında Dünya ile birlikte dönmesi ve aslında orada yer çekimi tarafından tutulması, doğudan batıya uçmanın batıdan doğuya yaptığı kadar zaman almasının nedeni budur. Uçak bir noktadan diğerine giderken Dünya ile birlikte hareket eden şey, atmosferdir. Yoksa uçak uçarken atmosferin altında gidiyor değil.

Photo by Sheila on Pexels.com

Sanırım kafamızı atmosferin dışına çıkarırsak, bu arabanın hareketini hissetmek için başınızı açılır tavandan dışarı fırlatmak ile eşdeğer olur. Ancak orası bir boşluktur, bunu öylece yapamayız. Çünkü uzayda hava yok, yani rüzgar yok ve bu yüzden uzayda hareket ederken yüzümüze herhangi bir baskı uygulayacak molekül de olmayacaktır.

DÜNYANIN HAREKET ETTİĞİNİ NASIL BİLEBİLİRİZ?

Öyleyse dünyanın hareket ettiğini nasıl bile bileceğiz? O zaman tıpkı bir arabada olduğu gibi kafamızı pencereden dışarı çıkarmak zorunda değiliz. Sadece pencereden dışarı bakabilir ve nesnelerin önümüzden geçtiğini görebiliriz. Baktığımız nesnelerin gökyüzündeki Güneş ve yıldızlar gibi şeyler olması dışında, aynı şeyi yeryüzünde de yapmamız gerektiği sonucuna varabiliriz.

Yelda GÜNDEĞER

KAYNAKLAR

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s