BİLİM: KEŞFETMENİN VE BELİRSİZLİĞİN GÜCÜ

Bilim, aslında bir şeyleri keşfetmenin özel bir yolu değil midir? Bazen keşfedilenlerden elde ettiğimiz bilginin ta kendisi, bazen de yeni bir şey keşfettiğimiz zaman yapabileceğimiz yeni şeylerin faaliyete geçmesi. Ki buna da teknoloji diyoruz.

Bilim, %50 bulunan şey ile %50 yapılmakta olan ya da yapılabilen yeni şeylerdir. Bu sebeple bilim kısmen de olsa teknolojidir.

BİLİmin iyiye veya kötüye uygulanması

Bilimin en belirgin özelliklerinden biri uygulanışıdır. Yani, bir kişinin bilim sayesinde bir şeyleri yapabilme gücüne sahip olmasıdır. Bilim gelişmeseydi muhtemelen sanayi devrimi mümkün olmayacaktı. Tam kapasite üretim yapmak, Dünya’nın nüfusuna yeterli miktarda gıda üretmek de bilimin gelişmesinin sonuçlarıdır.

Bunları yapabiliyor olmamız çok güzel ancak bunların iyi ya da kötü amaçla kullanılmasının bir denetimi yoktur. Bu, gücün nasıl kullanıldığı ile ilgilidir.

Photo by Anugrah Lohiya on Pexels.com

Mesela hava yolu taşımacılığı gelişiminden hepimiz memnunuzdur diye düşünüyorum. Mükemmel uçaklar yapabiliyoruz ama bunun gelişimi aynı zamanda hava savaşlarını da etkilemektedir. Mesela en basitinden Kasım 2020’de sonlanan Azerbaycan-Ermenistan arasındaki savaşta kullanılan insansız hava araçları gibi düşünebiliriz.

İnternet gelişiminden, bilgiye kolay ulaşmaktan hepimiz çok memnunuz ama takip edildiğimizden, izlendiğimizden endişeleniyoruz.

Uzaya gitme fikri gerçekten heyecan verici. Herkes için öyle midir bilmiyorum ama beni ve birçok insanı gerçekten çok heyecanlandıran bir konu. Bunların gerçekleşmesi gerçekten çok güzel şeyler ancak uzayı nasıl kirlettiğimizi düşünmüyoruz bile.

Nükleer enerjinin gelişimi de aynı şekilde. Nükleer enerji hakkında çalışan birisiyseniz bile onun kötüye kullanılabileceğini de göz ardı etmeniz mümkün değildir.

Photo by JESHOOTS.com on Pexels.com

Bir şeyler yapabilme gücü kesinlikle çok önemli bir şeydir. İyiye mi kötüye mi kullanıldığına bakılmaksızın güç, iyi bir değerdir. Bir şey bulduğumuz zaman bizi iyiye, kötüye veya başka bir şeye çıkarıp çıkaramayacağını bilmeyiz. Ancak sırf kötüye kullanılabilir diye bulduğumuz şeyi çöpe mi atmalıyız? Yok mu etmeliyiz? Yoksa yapılacak en iyi şey onu kullanmanın yararlı bir yolunu bulmak mıdır? Her ne olursa olsun bulduğumuz şeyin bir değeri vardır. Bunu görmezden gelemeyiz.

Tüm bunlar bilimin sorunları değildir. Bu bahsettiklerimiz aslında insani sonuçlardır, toplum sorunlarıdır. Gücün kontrol edilmesi bilim insanlarının görevi değildir; bu, onların bileceği bir şey değildir.

BİLİMİN GÜZEL TARAFI: HENÜZ KEŞFEDİLMEMİŞ ŞEYLER

Bilimin bir diğer güzel yanı da henüz keşfedilmemiş şeylerdir. Bu, büyük bir heyecandır. Düşüncelerimizin ve sıkı çalışmalarımızın karşılığıdır. Yapmış olmak için yapmaz, çalışmak için çalışmış olmayız ancak keşfetmenin verdiği o heyecan duygusu için yaparsınız. Eğer bu dediklerimi anlamıyorsanız veya hissetmiyorsanız çok şey kaçırıyor olabilirsiniz.

Bilime sıkıcı mı diyorsunuz? Bence tekrar düşünüp araştırmakta fayda var. Bilim; müthiş bir macera, büyük bir tutku, heyecan duygusunun en üst seviyesinde olduğu bir noktadır.

Photo by Pixabay on Pexels.com

Bunun üstüne biraz daha düşünelim. Mesela insanlar Dünya’nın yuvarlak olduğunu bilmeden önce bir sürü hikaye uydurdular. Ancak bu hikayelerden yola çıkıp üstüne koyarak Dünya’nın yuvarlak olduğunu öğrendiler. Dahası, Dünya’nın Güneş’in etrafında döndüğünü öğrendiler. Eğer Dünya yuvarlaksa bizi üzerinde tutan şeyin ne olduğunu öğrendiler. Dünya’nın yuvarlak olmasını sağlayan şeyi, bizi Güneş’in etrafında döndüren gücü keşfettiler ki bunu da “kütle-çekim” olarak bilmekteyiz

DOĞANIN NASIL İŞLEDİĞİNİ ANLAMAK

Dünya, üzerinde hiçbir canlının bulunmadığı zamanlarda da vardı. Güneş’in doğuşunu, gün batımını, deniz seslerini, güzel manzaraları takdir edecek canlı olan hiçbir şey yoktu.

Yaşayan hiçbir şeyin olmadığı bir Dünya ne anlama gelmektedir? Bunu anlayabilir miyiz? Dünya üzerinde çok uzun zamanlarca canlı olan bir şey yoktu. Evrenin diğer birçok yerinde de muhtemelen bugün canlı yok. Yaşam yok.

Yaşamın mekanizması mükemmeldir. Doğanın nasıl işlediğini anlamak için insanın akıl yürütme yeteneğini ciddi anlamda zorlaması gerekir. Mesela kuantum mekaniği gibi.

BİLİMİN BELİRSİZ OLUŞU

Kesin olmak, hep iyi bir fikir midir sizce? Aslında kesin olmak zorunda değiliz. Bilimin bir ilkesi olarak eğer bir istisna bulursak bulduğumuz bir kuralın yanlış olduğunu kanıtlamış oluruz. Yani bir kural var ve bunda bir istisna varsa; bunu da gözlemle kanıtlayabiliyorsak, o kural yanlıştır. Burada heyecanlı olan şey ise doğru kuralın peşinde koşmak, doğru kuralı bulmaktır.

Photo by Pixabay on Pexels.com

Bilim insanları ise istisnaları bulup o istisnaların özelliklerini belirlemeye çalışırlar. Bilim insanları, kuralların doğru olup olmadığını göstermekten geri durmaz. Çünkü ancak bu şekilde ilerleme sağlanabilecektir. Bilimin çok önemli olan başka özellikleri de nesnel, tutarlı ve evrensel olmasıdır.

Gerçekten bir şey yapmaya çalışıyorsak yarın ne olacağı hakkında bir şey söylememiz gerekir. Bunu yaparken gayet eğlenebiliriz de. Sadece etrafımıza bakmaya istekli olmamız yeterli olacaktır.

Buradaki olay, belirli bir kural oluşturarak bu kuralın geçerli olup olmadığı üzerinde çalışmaktır. Eğer kuralın geçerli olmadığı ortaya çıkarsa da bunun hiç kimseye bir zararı yoktur. Hiçbir şey söylememektense, bir fikre sahip olup bundan emin olmamak çok daha iyidir.

BİLİM: KEŞFETMENİN VE BELİRSİZLİĞİN GÜCÜ” için 2 yorum

  1. Bilimin ilerleyişi nasıl insan sayesinde olduysa iyiye ya da kötüye kullanımını da insan belirliyor. Çok güzel noktalara değinmişsiniz. Savaş insanlık suçu olarak görülüyor ama herkes savaşıyor hatta çoğu ilacın ve icadın bulunuşu yine ikinci dünya savaşına dayanıyor…
    Herkes “kimse işkence görmemelidir” diyor ama bunun için kimsenin de işkence etmemesi gerek.. insanlar teorik sözlerdense pratiğe dökebilseler keşke…

    Elinize sağlık çok anlamlı bir yazı olmuş.

    Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s