M-TEORİSİ (ZAR KURAMI) NEDİR?

M teorisi, tüm sicim teorilerini birleştiriyor ve diyor ki; evrenimiz üç uzay boyutundan, bir zaman boyutundan ve daha küçük, altı uzay boyutundan oluşuyor. Burada parçacıklar bir sicim değil, bir zar gibidir. Zarların da farklı boyutlarda büzüştüğü düşünülmektedir.

Photo by Ylanite Koppens on Pexels.com

Sicim teorisine göre; eğer dördüncü boyutu zaman olarak varsayarsak bu altı uzaysal boyutun çok ilginç özellikleri olurdu.

ZAMANI DÖRDÜNcÜ BOYUT OLARAK SAYARSAK NE OLUR?

5. boyut,bize aynı koordinatlar üzerindeki paralel evrenlerde yolculuk yapma imkanı tanırdı. 6. boyut, bu evrenlerde istediğimiz zamana yolculuk yapmamızı sağlardı. 7. boyut ise herhangi bir mümkün dünyaya, koordinatları ne olursa olsun, seyahat etme olanağı tanırdı. 8. boyut, herhangi bir mümkün dünyanın herhangi bir zamanına yolculuk imkanını sağlardı. 9. boyut da farklı fizik kanunları ve başlangıç koşullarını içeren bütün mümkün evrenlerin tarihlerini karşılaştırabilmemiz için olanak sağlardı. 10. ve son boyuta vardığımızda ise bütün her şeyin mümkün olduğu ve hayal edilebilecek her şeyin gerçekleştiği noktada olurduk.

Photo by Susanne Jutzeler on Pexels.com

Peki, bu boyutlar nerede ve biz neden onları göremiyoruz? Hayal edelim ki iki dağın arasına bağlanmış çok uzun bir ip var. İpin 1 km ötesinde oturuyoruz ve ipin üzerinde yürüyen bir karınca olduğunu biliyoruz. Çok uzak mesafe yüzünden ip, tek boyutlu bir çizgide sadece eni varmış ve uzunluğu anlaşılamazmış gibi görünüyor. Eğer bu karıncanın ip üzerindeki koordinatları istenseydi, karıncanın bulunduğu yer ile ipin bittiği yer arasındaki mesafeyi verebilirdik. Bir kilometre mesafeden göremiyor olsak da, gerçekte ipin kalınlığı olduğunu biliyoruz. Bir çift dürbün aldığımızda ipin ikinci ve üçüncü boyutlarını da gözlemleyebiliriz.

Aynı şey evrenimizdeki altı uzaysal boyut için de geçerli. Çok küçük bir ölçü üzerinde olsalar da diğer üç boyuttan ayırt edilemezler. Bu fazladan boyutlar “calabi-yau manifold” olarak adlandırılırlar. Bunları gözlemleyemiyoruz. Bu boyutlar “Plank ölçüsü” denen çok küçük bir ölçüdeler ve biz bu kadar küçük ölçüleri göremiyoruz. (Görmek nedir ve nasıl gerçekleşir? buradan “Her şeyin teorisi nedir?” başlığı altından ulaşabilirsiniz.)

M TPhoto by Anna Shvets on Pexels.com

M TEORİSİ, HER ŞEYİN TEORİSİ MİDİR?

M teorisi, on bir boyutlu bir evren resmi ortaya çıkarmıştır. Çok daha büyük ölçülerde ve daha fazla boyuttan oluşan bir uzay-zaman içinde dolaşan üç boyutlu bir zarı, şu an bildiğimiz üç boyutlu evrenimiz olarak tanımlar. İçinde şu an yaşadığımız evrenin on bir ya da daha küçük boyuttaki bir uzay zamanda bir ada (bir D-zar) olabileceği ve bu uzay-zamanda buna benzer birçok evrenin olabileceği bu teoriyle ortaya konulur. M-teorisi, on boyutlu ve on bir boyutlu fiziğin tümünü tek bir kuramda birleştirir. Her şeyin teorisi olmaya en yakın adaydır.

Bununla birlikte, şimdiye kadar M-teorisi deneylerle test edilebilecek tahminler üretmekte zorlandı. Halen mevcut teorik fizikçilerin test edilebilir tahminler üretmeleri ve deneysel fizikçilerin bunları test etmek için deneyler oluşturmaları büyük bir zorluktur. Henüz gerçekliğin doğasını bilmiyoruz. Ancak bilene kadar hikayeler uydurup anlamaya çalışmaya devam etmeliyiz.

KAYNAKLAR

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s